برق خودرو | اجزای برق خودرو + نقشه

تصور عموم ممکن است این باشد که سیستم سوخت‌رسانی و سوخت موتور، نقش اصلی را در به حرکت درآوردن خودرو دارد، اما باید بدانیم که برق خودرو در اشتعال سوخت و عملکرد اجزای اصلی آن مانند کامپیوتر خودرو یا همان ECU، اهمیت بسیار بالایی دارد. در واقع، برق است که سیستم‌های الکتریکی خودرو، از جمله استارت، کامپیوتر و آپشن‌های لوکس آن را به کار می‌اندازد.

اهمیت برق و سیستم برق‌رسانی خودروها به اندازه‌ای است که برای آشنایی کامل با این سیستم، می‌توان نگاهی به اجزا و کارکردهای آن انداخت.

سیستم برق خودرو و اجزای اصلی آن

سیستم برق خودرو از اجزایی تشکیل شده که هر کدام وظیفه خاصی بر عهده دارند. این اجزا به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند:

1. قطعات مصرف‌کننده برق مانند انژکتور و کامپیوتر خودرو
2. قطعات تأمین‌کننده برق که به عنوان سیستم برق‌رسانی خودرو شناخته می‌شوند.

در ادامه، قطعات اصلی سیستم برق‌رسانی خودرو را معرفی می‌کنیم:

باتری خودرو

در حالی که اتومبیل روشن است، سیستم برق‌رسانی خودرو می‌تواند از طریق تبدیل انرژی مکانیکی به الکتریکی، برق مورد نیاز را تأمین کند. اما زمانی که خودرو خاموش است، باتری به عنوان منبع اصلی انرژی برق، وظیفه تأمین برق قطعاتی همچون شیشه‌بالابرها، استارت، فلاشرها و سیستم صوتی را بر عهده دارد. در واقع، منبع اصلی برق خودرو، همین باتری است.

اهمیت باتری در سیستم برق خودرو تا جایی است که بدون آن، روشن شدن اتومبیل عملاً غیرممکن خواهد بود. انرژی اولیه برای استارت خودرو توسط باتری تأمین می‌شود و در زمان روشن بودن خودرو، باتری مجدداً شارژ می‌شود.

معمولاً عمر مفید باتری ها حدود ۲ سال است، اما شرایطی چون گرمای زیاد و لرزش می‌تواند عمر آنها را کاهش دهد. امروزه در اکثر خودروها از دو نوع باتری استفاده می‌شود: باتری‌های سرب اسیدی (تر) و باتری‌های اتمی (خشک). در خودروهای سواری عمدتاً باتری‌هایی با توان ۱۲ ولت و ۶۰ آمپر به کار می‌رود.

این نکات نشان می‌دهد که آگاهی از سیستم برق خودرو و نحوه کارکرد باتری و دیگر اجزای آن، نقش کلیدی در عملکرد بهینه و طول عمر قطعات خودرو دارد.

دینام

موتور خودرو با استفاده از سوخت، انرژی مکانیکی تولید می‌کند. قطعه‌ای که این انرژی را مانند یک ژنراتور به انرژی الکتریکی تبدیل می‌کند، دینام نام دارد. البته در خودروهای جدید این قطعه را با نام “آلترناتور” می‌شناسند. دینام یا آلترناتور انرژی مکانیکی موتور را با کمک تسمه‌ای به نام تسمه دینام دریافت کرده و برق موردنیاز قسمت‌های مختلف خودرو را تأمین می‌کند.

معمولاً دینام‌ها برق ۱۲ ولت تولید می‌کنند، اگرچه در برخی خودروها این مقدار ممکن است متفاوت باشد.

باتری خودرو نیز هنگام روشن بودن خودرو از طریق همین دینام شارژ می‌شود؛ بنابراین در صورت خرابی دینام، باتری خودرو هم به زودی خالی خواهد شد. از قطعات مهم دینام که باید به‌صورت دوره‌ای بررسی شود، تسمه دینام است. در صورت مشاهده هرگونه پارگی یا آسیب در تسمه، باید آن را فوراً تعویض کرد.

کوئل

برقی که در باتری و دینام تولید می‌شود، تنها ۱۲ ولت است و برای ایجاد جرقه توسط شمع‌ها کافی نیست. در واقع، شمع‌ها برای جرقه‌زنی به ولتاژ بسیار بالاتری، حدود ۷۰۰۰ ولت، نیاز دارند. اینجاست که کوئل وارد عمل می‌شود.

کوئل یک ترانسفورماتور فشار قوی است که ولتاژ برق باتری و دینام را تقویت کرده و آن را به شمع‌ها می‌رساند. به‌طور ساده، کوئل از دو سیم‌پیچ اولیه و ثانویه تشکیل شده است و بر اساس اصول القای الکترومغناطیسی عمل می‌کند. اگر خودرو روشن نمی‌شود یا موتور به لرزش افتاده، ممکن است کوئل دچار مشکل شده باشد. علائم دیگری مانند ریپ زدن موتور و افزایش مصرف سوخت نیز می‌تواند به دلیل خرابی کوئل باشد.

دلکو

در خودروها، تعداد شمع‌ها با تعداد سیلندرها برابر است.

به عنوان مثال، یک موتور چهار سیلندر، دارای چهار شمع برای جرقه‌زنی و ایجاد احتراق در موتور است. قطعه‌ای که برق تقویت‌شده از کوئل را بین شمع‌ها توزیع می‌کند، دلکو نام دارد.

علاوه بر توزیع برق به شمع‌ها، وظیفه دیگر دلکو قطع و وصل جریان کوئل است. احتراق باید در زمان‌بندی مشخصی در سیلندرها رخ دهد، و دلکو با تقسیم دقیق برق بین شمع‌ها این ترتیب را تضمین می‌کند. جالب است بدانید در سیستم های برق رسانی جدید خودرو و پیشرفته، دلکو حذف شده و با کوئل ترکیب شده است.

شمع ها

در موتورهای اتومبیل، ترکیب سوخت و هوا برای احتراق به جرقه نیاز دارد و وظیفه شمع‌ها ایجاد این جرقه است. شمع ولتاژ خروجی از کوئل را دریافت کرده و با ایجاد جرقه، احتراق را در موتور راه می‌اندازد، که این امر موجب حرکت پیستون‌ها در سیلندر می‌شود.

شمع در واقع آخرین بخش از مدار جرقه سیستم برق رسانی خودرو است. زمان و کیفیت جرقه‌زنی شمع‌ها تاثیر زیادی بر عملکرد صحیح موتور دارند. مکانیک‌های حرفه‌ای توصیه می‌کنند که هر ۸ تا ۱۰ هزار کیلومتر، شمع‌ها تمیز شوند و هر ۱۶ تا ۲۰ هزار کیلومتر یک‌بار تعویض گردند. کیفیت شمع‌های موجود در بازار قطعات یدکی با یکدیگر متفاوت است، بنابراین کارشناسان پیشنهاد می‌کنند از برندهای معتبر این قطعه مهم استفاده کنید تا عملکرد پیشرانه بهینه باقی بماند.

همچنین، شمع‌ها انواع مختلفی دارند که از جمله مهم‌ترین آنها می‌توان به شمع‌های گرم، شمع‌های سرد، شمع نیکلی، شمع ایریدیومی، شمع پلاتینیومی و شمع‌های چند الکترودی اشاره کرد.

سیم ها و توزیع کننده های برق

سیم‌ها یکی از اجزای پرکاربرد در هر خودرویی هستند. مجموعه‌ای از سیم‌های مختلف مسئول انتقال برق به قطعات برقی خودرو می‌باشند. تمام سیم‌های موجود در مدارهای مختلف سیستم برق رسانی اتومبیل دارای روکش محافظ هستند. در مسیر این سیم‌ها، کلیدها و کنترل‌کننده‌ها قرار دارند و بیشتر آنها از جعبه فیوز عبور می‌کنند.

تعداد این سیم‌ها به‌قدری زیاد است که اگر به‌طور پراکنده در خودرو قرار داشته باشند، می‌توان در هر بخش از خودرو چندین رشته سیم مشاهده کرد.

به همین دلیل، طراحان خودرو تلاش می‌کنند تا جایی که ممکن است، این سیم‌ها را ساماندهی کنند. برای مثال، سیم‌هایی که مسیر مشابه دارند را در یک کانال قرار می‌دهند یا آنها را به شکل کلاف جمع می‌کنند تا کمتر نمایان شوند.